NRS-2002 — Nutritional Risk Screening
Nutritional status
Disease severity
Wat is Nutritional Risk Score (NRS-2002)?
▾
De Nutritional Risk Screening 2002 (NRS-2002) is een gevalideerde screeningstool voor ondervoeding, ontwikkeld door Kondrup et al. onder auspiciën van de European Society for Parenteral and Enteral Nutrition (ESPEN) en aanbevolen door de ESPEN-richtlijnen als het geprefereerde screeningsinstrument voor gehospitaliseerde patiënten. Het werd ontworpen om patiënten te identificeren die zowel qua voedingswaarde gecompromitteerd zijn als een verhoogde metabolische behoefte hebben als gevolg van een ernstige ziekte – de combinatie die het sterkst voorspelt dat zij baat zullen hebben bij voedingsondersteuning. De NRS-2002 bestaat uit twee componenten: (1) Vermindering van de voedingsstatus (score 0–3): 1 = mild (gewichtsverlies >5% in 3 maanden of voedselinname lager dan 50–75% van de normale behoefte in de afgelopen week); 2 = matig (gewichtsverlies >5% in 2 maanden of BMI 18,5–20,5 met verminderde algemene conditie of voedselinname 25–50% van normaal); 3 = ernstig (gewichtsverlies >5% in 1 maand of >15% in 3 maanden of BMI <18,5 met verminderde algemene toestand of voedselinname 0-25% van normaal). (2) Ernst van de ziekte (gescoord 0-3): 1 = licht verhoogde behoefte (heupfractuur, chronische ziekte met complicaties); 2 = matig verhoogde behoefte (grote buikoperatie, beroerte, ernstige longontsteking, hematologische maligniteit); 3 = ernstig verhoogde behoefte (hoofdletsel, beenmergtransplantatie, IC-patiënten met APACHE II >10). Bovendien ontvangen patiënten van 70 jaar of ouder 1 punt extra om rekening te houden met de leeftijdsgebonden verminderde voedingsreserve. Een totale NRS-2002-score van ≥3 geeft aan dat de patiënt een voedingsrisico loopt en voedingsondersteuning moet krijgen. De NRS-2002 is van toepassing op alle volwassen ziekenhuisafdelingen en is in gecontroleerde onderzoeken aangetoond om te voorspellen welke gehospitaliseerde patiënten baat hebben bij voedingsinterventie in termen van minder complicaties en een kortere ziekenhuisopname.
DigiCalcs delivers precision-engineered tools for engineers and STEM professionals.
Formule
▾
NRS-2002 = Voedingsstatusscore (0–3) + Ziekteernstscore (0–3) + Leeftijd ≥70 (+1); Totaal ≥3 = voedingsondersteuning aangegevenVariabele uitleg
▾
| Symbool | Naam | Eenheid | Beschrijving |
|---|---|---|---|
| NRS | Voedingsrisicoscore 2002 | 0–7 | Gecombineerde score van voedingsstoornissen + ernst van de ziekte + leeftijd; ≥3 = met voedingsrisico |
| BMI | Body Mass Index | kg/m² | Gewicht in kg gedeeld door de lengte in het kwadraat van meters; <18,5 = ondergewicht, wat de score voor voedingsstoornissen beïnvloedt |
| APACHE II | Acute fysiologie en chronische gezondheidsevaluatie II | 0–71 | ICU-ernstscore; APACHE II >10 = ernstige ernst van de ziekte in NRS-2002 |
| ONS | Orale voedingssupplementen | kcal/day | Verrijkte voeding of drank die extra energie en eiwitten levert voor risicopatiënten |
Hoe Nutritional Risk Score (NRS-2002)
▾
- 1Screening op voedingsstoornissen: is BMI <20,5? Is de patiënt onlangs afgevallen? Is de voedselinname verminderd? Zo ja, ga dan verder met de formele NRS-2002-score.
- 2Score voedingsstatusstoornis (0–3): 0 = normaal; 1 = mild (>5% gewichtsverlies in 3 maanden of voedselinname 50-75% van normaal gedurende> 1 week); 2 = matig (>5% in 2 maanden of BMI 18,5–20,5 of inname 25–50% van normaal); 3 = ernstig (>5% in 1 maand of >15% in 3 maanden of BMI <18,5 of inname 0-25%).
- 3Score Ernst van de ziekte (0–3): 0 = normale behoeften; 1 = mild (bijvoorbeeld heupfractuur, chronische ziekte); 2 = matig (bijv. grote operatie, beroerte, COPD-exacerbatie); 3 = ernstig (bijv. hoofdletsel, ICU met APACHE II >10, BMT).
- 4Voeg 1 punt toe als de leeftijd van de patiënt ≥70 jaar is.
- 5Somscores: NRS-2002 ≥3 = met voedingsrisico – start voedingsondersteuning (orale supplementen, enterale sondevoeding of parenterale voeding, indien van toepassing).
- 6Voor NRS <3: wekelijks opnieuw beoordelen in het ziekenhuis; voedingsondersteuning is momenteel niet geïndiceerd, maar kan veranderen naarmate de klinische verslechtering toeneemt.
- 7Raadpleeg een diëtist voor een persoonlijk voedingszorgplan als NRS ≥3, met doelen voor energie- en eiwitdoelstellingen.
Uitgewerkte voorbeelden
▾
Doeleiwit: 1,2–1,5 g/kg/dag; energie: 25–30 kcal/kg/dag
Een NRS van 4 duidt op een voedingsrisico. Grote operaties creëren metabolische eisen die voedingsondersteuning vereisen om complicaties te voorkomen en wondgenezing te bevorderen.
Start enterale voeding binnen 24-48 uur na opname op de intensive care; streef naar 25 kcal/kg/dag, verspreid over 3 dagen
Een NRS van 7 is de maximale score. Een ernstig ondervoede oudere IC-patiënt heeft dringend, zorgvuldig getitreerde voedingsondersteuning nodig om verdere achteruitgang te voorkomen.
Beoordeel NRS wekelijks opnieuw of als de klinische situatie verandert
Een goed gevoede patiënt die een kleine electieve operatie ondergaat, heeft een laag voedingsrisico. Er is geen aanvullende voedingsinterventie nodig.
Heupfractuurpatiënten met een slechte voedingsstatus hebben aanzienlijk hogere complicaties en langere ziekenhuisverblijven
Een oudere patiënt met een heupfractuur, aanzienlijk gewichtsverlies en een slechte inname heeft voedingsondersteuning nodig om het chirurgische herstel te optimaliseren en complicaties te verminderen.
Praktische toepassingen
▾
Universele ondervoedingsscreening van alle volwassen patiënten binnen 24 uur na ziekenhuisopname (in opdracht van ESPEN en de accreditatienormen van de Joint Commission), wat een belangrijk toepassingsgebied vertegenwoordigt voor de Nutrition Risk Score in professionele en analytische contexten waar nauwkeurige berekeningen van de voedingsrisicoscore rechtstreeks geïnformeerde besluitvorming, strategische planning en prestatie-optimalisatie ondersteunen
Het identificeren van IC-patiënten die binnen 24-48 uur na opname vroege enterale voeding nodig hebben. Dit vormt een belangrijk toepassingsgebied voor de voedingsrisicoscore in professionele en analytische contexten waar nauwkeurige berekeningen van de voedingsrisicoscore rechtstreeks geïnformeerde besluitvorming, strategische planning en prestatie-optimalisatie ondersteunen
Pre-operatieve voedingsoptimalisatie: patiënten met NRS ≥5 profiteren van 7-14 dagen pre-operatieve voedingsondersteuning vóór een grote operatie. Dit vertegenwoordigt een belangrijk toepassingsgebied voor de voedingsrisicoscore in professionele en analytische contexten waar nauwkeurige berekeningen van de voedingsrisicoscore rechtstreeks geïnformeerde besluitvorming, strategische planning en prestatie-optimalisatie ondersteunen
Kankerbehandeling: screening van oncologiepatiënten op ondervoeding vóór elke chemotherapiecyclus om diegenen te identificeren die interventie onder leiding van een diëtist nodig hebben. Dit vertegenwoordigt een belangrijk toepassingsgebied voor de Nutrition Risk Score in professionele en analytische contexten waar nauwkeurige berekeningen van de voedingsrisicoscore rechtstreeks geïnformeerde besluitvorming, strategische planning en prestatie-optimalisatie ondersteunen
Kwaliteitsverbetering: het gebruik van de NRS-2002-screeningspercentages en de voltooiing van het voedingszorgplan als kwaliteitsmaatstaven voor ziekenhuisaccreditatie. Dit vertegenwoordigt een belangrijk toepassingsgebied voor de voedingsrisicoscore in professionele en analytische contexten waar nauwkeurige berekeningen van de voedingsrisicoscore rechtstreeks geïnformeerde besluitvorming, strategische planning en prestatie-optimalisatie ondersteunen
Bijzondere gevallen
▾
Obesitas en ondervoedingsparadox
{'title': 'Obesity and Malnutrition Paradox', 'body': 'Patiënten met obesitas (BMI >30) kunnen tegelijkertijd zwaarlijvig en ondervoed zijn ('sarcopenische obesitas') - hoge vetmassa met lage spiermassa en eiwit-calorietekort. De NRS-2002 kan het voedingsrisico bij zwaarlijvige patiënten onderschatten omdat BMI-drempels niet van toepassing zijn. Een patiënt met morbide zwaarlijvigheid die 10% van zijn lichaamsgewicht heeft verloren en is verminderd voedselinname kan een normale BMI hebben, maar een aanzienlijk verlies aan spiermassa (knijpkracht, kuitomtrek) zou de NRS-2002 moeten aanvullen bij patiënten met obesitas."}
Inflammatoire darmziekte
{'title': 'Inflammatory Bowel Disease', 'body': "Patiënten met actieve IBD hebben tegelijkertijd een verhoogde metabolische vraag (ziekte-ernstscore 2-3) en voedingsstoornissen als gevolg van malabsorptie, slechte eetlust en dieetbeperkingen. NRS-2002 is zeer geschikt voor IBD-patiënten. Exclusieve enterale voeding (EEN) wordt therapeutisch gebruikt bij de ziekte van Crohn bij kinderen en preoperatief bij ondervoede volwassenen om de chirurgische resultaten te verbeteren. De voedingsstatus moet therapeutisch worden gebruikt bij de ziekte van Crohn bij kinderen en preoperatief bij ondervoede volwassenen. worden beoordeeld bij elk bezoek aan de IBD-kliniek."}
Oncologiepatiënten
{'title': 'Oncologiepatiënten', 'body': 'Kankerpatiënten hebben een zeer hoog percentage ondervoeding: tot 80% bij alvleesklier- en maagkanker, 40-70% bij longkanker en 20-30% bij hematologische maligniteiten. Ondervoeding bij kanker wordt in verband gebracht met een slechtere chemotherapietolerantie, verminderde werkzaamheid van de behandeling, grotere toxiciteit en kortere overleving. Vroegtijdige voedingsbeoordeling met behulp van NRS-2002 (of PG-SGA in de oncologie) en door diëtisten geleide interventies kunnen de kwaliteit van leven en, in sommige situaties, de overlevingsresultaten verbeteren.'}
Voeding voor kritieke zorg
{'title': 'Critical Care Nutrition', 'body': 'ICU-patiënten met NRS-2002 ≥3 (de meesten hebben scores van 5–7) hebben vroege enterale voeding nodig (binnen 24–48 uur na opname indien hemodynamisch stabiel). Het PERMIT-onderzoek toonde aan dat tolerante ondervoeding (70% van de streefwaarde in de eerste zeven dagen) niet inferieur is aan volledige voeding wat betreft sterfte, maar wel infecties vermindert. De huidige ESPEN-richtlijnen voor kritieke zorg bevelen 70-80% van de berekende energiedoelstellingen aan in de acute fase, oplopend tot volledige doelstellingen in de stabiele/herstelfase.'}
NRS-2002 Scorecomponenten
▾
| Onderdeel | Score 0 | Score 1 | Score 2 | Score 3 |
|---|---|---|---|---|
| Voedingsstatus | Normaal | Lichte beperking (>5% verlies in 3 maanden of inname 50-75%) | Matig (>5% in 2 maanden of BMI 18,5–20,5 of inname 25–50%) | Ernstig (>5% in 1 maand of BMI <18,5 of inname 0-25%) |
| Ernst van de ziekte | Normaal | Mild (heupfractuur, chronische ziekte) | Matig (grote operatie, beroerte, COPD) | Ernstig (ICU, hoofdletsel, BMT) |
| Aanpassing van de leeftijd | — | — | — | +1 indien leeftijd ≥70 jaar |
Veelgestelde vragen
▾
Wat is het verschil tussen NRS-2002 en MUST?
NRS-2002 is specifiek gevalideerd voor ziekenhuispatiënten en omvat een component van de ernst van de ziekte, waardoor het geschikt is voor patiënten met een ernstige acute ziekte (ICU, postoperatief). MUST (Malnutrition Universal Screening Tool) wordt gevalideerd in gemeenschaps-, poliklinische en ziekenhuisomgevingen en is eenvoudiger (3 stappen: BMI, onbedoeld gewichtsverlies, acuut ziekte-effect). MUST wordt aanbevolen voor screening in de gemeenschap en in de eerste lijn; NRS-2002 heeft de voorkeur voor ziekenhuispatiënten. Beide identificeren patiënten die voedingsbeoordeling en interventie nodig hebben.
Welke voedingsondersteuning is geïndiceerd als NRS ≥3?
De voedingsondersteuning wordt gefaseerd afhankelijk van de klinische behoefte: ten eerste, orale voedingssupplementen (ONS) – calorierijke en eiwitrijke dranken of verrijkte voedingsmiddelen; ten tweede, enterale sondevoeding (nasogastrische, nasojejunale of PEG) als de orale route ontoereikend of onveilig is (dysfagie, post-oesofageale chirurgie); ten derde, parenterale voeding (PN) als het maag-darmkanaal niet functioneel is (kortedarmsyndroom, darmfalen, post-grote maag-darmoperatie). Energiedoel: 25–35 kcal/kg/dag; eiwitdoel: 1,2–2,0 g/kg/dag, afhankelijk van de klinische toestand.
Waarom krijgt leeftijd ≥70 een extra punt in NRS-2002?
Oudere patiënten hebben een verminderde fysiologische reserve, waaronder een verminderde spiermassa (sarcopenie), een verminderde immuunfunctie, een lagere botdichtheid en een verminderd vermogen om te herstellen van een acute ziekte. Zelfs als hun scores op het gebied van de voedingsstatus en de ernst van de ziekte gelijk zijn aan die van jongere patiënten, hebben oudere patiënten slechtere gevolgen van ondervoeding en hebben ze meer kans om te profiteren van voedingsondersteuning. De leeftijdsaanpassing van één punt weerspiegelt deze verhoogde kwetsbaarheid.
Wat zijn de gevolgen van ondervoeding in ziekenhuizen?
Ondervoeding in ziekenhuizen – waar 20-40% van de in het ziekenhuis opgenomen patiënten last van heeft – gaat gepaard met aanzienlijk slechtere uitkomsten: meer postoperatieve complicaties (wondinfectie, anastomotische lekkage, longontsteking), verlengd verblijf in het ziekenhuis (gemiddeld 5,4 extra dagen per ondervoede patiënt), hogere heropnamepercentages, hogere sterfte, grotere incidentie van decubitus en vertraagd functioneel herstel. ESPEN schat dat ondervoeding in ziekenhuizen de gezondheidszorg in de EU jaarlijks meer dan 100 miljard euro kost.
Hoe vaak moet NRS-2002 tijdens een ziekenhuisopname worden herhaald?
ESPEN raadt aan om tijdens de ziekenhuisopname elke week opnieuw te screenen met NRS-2002 bij patiënten die aanvankelijk <3 scoren, omdat klinische verslechtering het voedingsrisico in de loop van de tijd kan vergroten. Patiënten die ≥3 scoren, moeten een volledige voedingsbeoordeling door een diëtist ondergaan en een persoonlijk voedingszorgplan opstellen, waarbij de voortgang minstens wekelijks wordt beoordeeld. In snel veranderende klinische situaties (bijv. kritieke zorg) is een dagelijkse beoordeling van de geschiktheid van de voeding passend.
Wat is het refeedingsyndroom en hoe wordt het voorkomen?
Het Refeeding-syndroom is een potentieel levensbedreigende complicatie bij het starten van voedingsondersteuning bij ernstig ondervoede patiënten. Het wordt gekenmerkt door een gevaarlijke daling van serumfosfaat, kalium en magnesium, aangezien deze elektrolyten tijdens de anabole reactie op hervoeding naar de cellen verschuiven, wat hartritmestoornissen, ademhalingsfalen, hartfalen en neurologische complicaties veroorzaakt. Preventie: identificeer patiënten met een hoog risico (BMI <16, verwaarloosbare voedselinname gedurende >10 dagen, aanzienlijk eerder gewichtsverlies), controleer en corrigeer de elektrolyten vóór het voeden, begin met 10 kcal/kg/dag en verhoog langzaam gedurende 7 dagen, vul thiamine aan voor en tijdens het bijvoeden (100 mg driemaal daags).
Wat is de ESPEN-aanbeveling voor de eiwitinname bij ondervoede ziekenhuispatiënten?
ESPEN adviseert een eiwitinname van 1,2-2,0 g/kg/dag voor ondervoede ziekenhuispatiënten, vergeleken met 0,8 g/kg/dag voor gezonde volwassenen. Bij ernstig zieke patiënten adviseert ESPEN 1,3 g/kg/dag (hoger bij brandwonden, trauma, ICU). Een hogere eiwitinname (tot 2,5 g/kg/dag) kan geschikt zijn in sommige toestanden van hoog katabolisme. De energielevering (niet-eiwitcalorieën) zou bij de meeste gehospitaliseerde patiënten 25-30 kcal/kg/dag moeten zijn, waarbij de caloriedoelstellingen aangepast moeten worden voor ernstig zieke patiënten in de eerste week van opname op de intensive care.
Kan NRS-2002 worden gebruikt in poliklinische instellingen?
NRS-2002 is specifiek ontwikkeld en gevalideerd voor gehospitaliseerde volwassen patiënten. Het is niet gevalideerd voor poliklinisch of gemeenschapsgebruik. MUST (Malnutrition Universal Screening Tool) is gevalideerd voor gemeenschaps-, poliklinische en ziekenhuisomgevingen en wordt aanbevolen door NICE en BAPEN voor screening in de eerstelijnszorg en verpleeghuizen. Voor poliklinische oncologiepatiënten wordt veel gebruik gemaakt van de PG-SGA (Patient-Generated Subjective Global Assessment). Gebruik altijd de tool die gevalideerd is voor de specifieke zorgsetting.
Veelgemaakte fouten om te vermijden
▾
- !NRS-2002 één keer uitvoeren bij opname en dit niet wekelijks herhalen: het voedingsrisico evolueert met de klinische status, en een patiënt die aanvankelijk een laag risico loopt, kan na een operatie of achteruitgang een hoog risico gaan lopen.
- !Alle NRS ≥3 patiënten op dezelfde manier behandelen: het type en de route van voedingsondersteuning moet individueel worden afgestemd door een diëtist op basis van de specifieke klinische context.
- !Het onmiddellijk initiëren van volledige caloriedoelstellingen bij ernstig ondervoede patiënten zonder voorzorgsmaatregelen voor het refeedsyndroom - fosfaat, kalium en magnesium moeten worden gecontroleerd en gecorrigeerd, en het voeden moet langzaam worden gestart.
- !Gebruik NRS-2002 in gemeenschaps- of poliklinische instellingen waar het niet gevalideerd is: gebruik in plaats daarvan MUST.
- !Vergeten de leeftijdsaanpassing toe te voegen (+1 voor ≥70 jaar) – dit is een veel voorkomende omissie waardoor oudere risicopatiënten over het hoofd kunnen worden gezien.
- !Zonder tussenkomst van een diëtist wanneer NRS ≥3 – klinisch personeel zonder voedingsexpertise kan suboptimale voedingsroutes, -snelheden en -formuleringen vaststellen.
Pro Tip
De voorbereidende screeningstap van NRS-2002 (vier ja/nee-vragen over BMI <20,5, recent gewichtsverlies, recente verminderde voedselinname en ernst van de ziekte) kan patiënten met een laag risico in minder dan een minuut identificeren zonder dat de volledige score nodig is. Alleen als een eventuele voorvraag positief is, hoeft de volledige NRS-2002-score te worden ingevuld. Dit maakt een efficiënte afdelingsbrede screening op ondervoeding praktisch voor verplegend personeel.
Wist je dat?
Ondervoeding in Europese ziekenhuizen werd voor het eerst systematisch gekwantificeerd in de baanbrekende SNAQ-studie (Short Nutritional Assessment Questionnaire, 2005), waaruit bleek dat 25% van de opgenomen ziekenhuispatiënten ondervoed was. Een vervolg pan-Europees onderzoek (EuroOOPS, 2008) bevestigde dit, waaruit bleek dat 33% van de 5.051 gehospitaliseerde patiënten in 25 landen een voedingsrisico liep. Toch had de meerderheid geen voedingsplan gedocumenteerd in hun medisch dossier, wat weergeeft hoe consequent voeding ondergewaardeerd werd in de ziekenhuisgeneeskunde.
Regional Guides
▾
🇺🇸 US▾
🇬🇧 UK▾
🇪🇺 EU▾
Referenties
- ›Kondrup J et al - NRS-2002 Ontwikkeling en validatie (Clin Nutr 2003)
- ›ESPEN-richtlijn over klinische voeding in het ziekenhuis (Clin Nutr 2021)
- ›ESPEN-richtlijn over voeding voor kritieke zorg (Clin Nutr 2019)
- ›Sorensen J et al – EuroOOPS-onderzoek naar ondervoeding (Clin Nutr 2008)
- ›NICE CG32 — Voedingsondersteuning bij volwassenen (2006 bijgewerkt 2017)
Ontvang wekelijkse wiskundetips
Sluit u aan bij 12.000+ abonnees die elke week rekenmachinetips krijgen.